Semenya dosyası, sportif uygunluk düzenlemesinin esası ile bu düzenlemeye karşı yürütülen yargısal denetimin kapsamını bir araya getirmektedir. CAS, AİHM ve kararın icra denetimi aşamaları farklı hukuki sorulara ilişkindir.
2019 CAS incelemesi
CAS’ın 1 Mayıs 2019 duyurusu, Semenya ve Athletics South Africa’nın o tarihteki IAAF DSD düzenlemelerine karşı taleplerinin reddedildiğini bildiriyor. Çoğunluk, ayrımcı bulduğu düzenlemeleri sunulan deliller çerçevesinde gerekli, makul ve orantılı kabul etti; uygulamaya ilişkin ciddi kaygılar da belirtti.
Kaynak: [1]
2025 AİHM Büyük Daire kararı
AİHM Büyük Dairesi 10 Temmuz 2025’te Semenya / İsviçre kararında adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine hükmetti. İsviçre Federal Mahkemesinin incelemesini gerekli titizlik bakımından yetersiz buldu. Özel hayat, etkili başvuru ve ayrımcılık şikâyetlerini ise İsviçre’nin yetkisiyle bağlantı gerekçesiyle kabul edilemez gördü.
2026 itibarıyla icra denetimi
Avrupa Konseyi’nin HUDOC-EXEC kaydı, 23 Eylül 2026 kontrolünde dosyayı standart usulde devam eden icra denetimi olarak gösteriyor. Kayıtta özetlenen 15 Aralık 2025 devlet raporuna göre Semenya, Federal Mahkeme kararının yeniden incelenmesini isteme imkânını kullanmadı. Genel önlemler hakkında görüşmeler ve 28 Mayıs 2026 tarihli geri bildirim de kayda geçmiş.
Kaynak: [4]
Hukuki değerlendirme
CAS’ın düzenlemenin esasına ilişkin değerlendirmesi ile AİHM’in yargısal incelemenin yeterliliği hakkındaki tespiti aynı karar konusu değildir. Büyük Daire’nin nihai kararı, spor düzenlemelerini kendiliğinden ortadan kaldıran veya belirli bir yarışmaya katılım izni veren bir hüküm niteliğinde değildir.
Dosyanın icra denetiminde bulunması da yeni bir CAS yargılaması veya sportif uygunluk kararı anlamına gelmemektedir. Bu ayrım, tahkim kararının esası, ulusal yargısal denetim ve insan hakları denetiminin sonuçlarının birbirine karıştırılmasını önlemektedir.
Kaynaklar ve kapsam
Bu inceleme, resmî kaynaklar temel alınarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Kaynak notlarında kararın tarihi, düzenlemenin sürümü ve kullanılan belgenin kapsamı belirtilmektedir.
- CAS Semenya / ASA / IAAF karar duyurusu (yeni sekmede açılır)
1 Mayıs 2019; CAS 2018/O/5794 ve 5798, o tarihteki DSD kuralları.
- AİHM Büyük Daire: Semenya / İsviçre (yeni sekmede açılır)
10 Temmuz 2025, 10934/21, nihai Büyük Daire kararı.
- AİHM Semenya Büyük Daire açıklaması (yeni sekmede açılır)
ECHR 180 (2025), 10 Temmuz 2025; usul ve esasa ilişkin kapsam ayrımı.
- Avrupa Konseyi HUDOC-EXEC: Semenya / İsviçre (yeni sekmede açılır)
23 Eylül 2026 kontrolü; standart usulde icra denetimi devam ediyor. 15 Aralık 2025 devlet raporuna göre başvurucu yeniden inceleme yolunu kullanmadı; 28 Mayıs 2026 geri bildirim kaydı var.
Genel bilgilendirme amaçlıdır. Kişisel değerlendirme, sporcunun kendi belgeleri ve koşulları üzerinden yapılır. Bir kararın sonucu başka bir dosya için aynı sonucu garanti etmez.